Historia kina datuje się od roku 1895. Wyświetlono wtedy pierwszy film, było nim "Wyjście robotnic z fabryki". Był to też okres triumfu dla braci Lumiere, którzy poszli dalej niż Edison i skonstruowali kinematograf, za pomocą którego wkrótce nakręcili dokumenty "Wjazd pociągu na stację" oraz "Śniadanie dziecka". Produkcje te wzbudzały oczywiste emocje w nieobeznanym jeszcze z nowym medium społeczeńswie. W 1902 Georges Melies kręci "Podróże na księżyc", które nie są już suchym dokumentem, poszczycić się mogą też pierwszymi w historii kina efektami specjalnymi. Rozwijać zaczyna się kino francuskie (powstały tam dwie wytwórnie - Gaumont i Pathe), podczas projekcji w salach kinowych grają zatrudnieni specjalnie muzycy. Ferdinand Zecca w swoich filmach zawierał morały, jego dzieła to "Ofiary alkoholizmu", "Życie szulera” oraz „Strajk". Polacy także wnoszą swój wkład w rozwój kina. Kazimierz Prószyński konstruuje pleograf, Matuszewski tworzy dokumentalne obrazy. Władysław Starewicz natomiast zostaje pionierem w swojej specjalizacji: jest bowiem ojcem pierwszego na świecie filmu lalkowego ("Piękna Lukanida" z roku 1912). W ruch kamerę wprowadził Promio, który filmował weneckie pałace. Kiedy kinematografia jeszcze raczkowała, grę aktorską przedkładano nad fabułę oraz charakteryzację. Udźwiękowienie filmu nastąpiło natomiast w 1922, miało to decydujący wpływ na wzrost tempa rozwoju dziesiątej muzy.

Dzisiaj podczas seansów filmowych nie słuchamy orkiestry, rozrywkę zapewnia nam bowiem cyfrowy dźwięk przestrzenny. I coraz częściej, zamiast wybierać się do wielkich kin o rozmiarach wielkopowierzchniowych sklepów, oglądamy ulubione obrazy w domowym zaciszu. Otoczeni kolumnami i odtwarzanym przez nie niezwykle realistycznym dźwiękiem, podziwiając coraz bardziej dokładny i nierzadko wypełniony komputerowymi efektami obraz.

Podobnie jak innych gałęzi przemysłu rozrywkowego i sztuki, tak i w przypadku filmu jego rozwój miał różne nasilenie i charakter, zależnie od kraju, w którym przebiegał.



USA

W Stanach Zjednoczonych, zanim jeszcze Holywood zyskało światową sławę, rozpoczynano od nagrywania bokserskich walk. Były też dzieła propagandowe, min. S. Blacktona. Prawdziwą furorę zrobiły jednak "Życie amerykańskiego strażaka” i „Napad na ekspres”. Ten ostatni to western, którym reżyser Porter zapoczątkował tradycję scen pościgów w filmach o kowbojskich perypetiach na Dzikim Zachodzie. Po pierwszej wojnie światowej to właśnie USA przejęło pałeczkę od francuskich protoplastów. Griffith wniósł kolejną nowość w swoich „Narodzinach narodu”, gdzie zastosował montaż synchroniczny (dwie wyświetlane na przemian sceny, dziejące się w tym samym czasie). Na filmowym sklepieniu zaczęły rozbłyskiwać pierwsze gwiazdy. Należał do nich znany wszystkim Charlie Chaplin. Był też producentem, dodatkowo ambitnym gdyż przemycał do swoich dzieł głębsze treści, aniżeli tylko dowcipy, z których jest chyba głównie znany. Jego szczytowe osiągnięcie to "Gorączka złota", nakręcona w 1925 roku. Osobisty protest przeciwko Trzeciej Rzeszy wyraził w "Dyktatorze”, gdzie parodiuje postaci hitlerowskich prominentów. Sławę komika zyskał również Buster Keaton (określany jako człowiek, na którego twarzy nie gości nigdy uśmiech). Robert Flaherty kręcił, przez dłuższy czas niedoścignione, filmy dokumentalne („Nanuk" - opowieść o Eskimosach i „Człowiek z Aran”). Za popis realizatorskiego kunsztu uznano film "Obywatel Kane” autorstwa Orsona Wellesa. Po raz pierwszy użył szerokokątnego obiektywu, bohater krył twarz w cieniu, a kamera poruszała się swobodniej niż dotychczas po planie. W tym samym okresie Bracia Marx nakręcili „Noc w Casablance” i „Idź na zachód”. Rok 1955 przyniósł ze sobą debiut Jamesa Deana ("Na wschód od Edenu"). Alfred Hitchcock tworzył natomiast mistrzowskie thrillery, trzymające widza w napięciu od pierwszych sekund po napisy końcowe. Reżyserzy Herbert i Ashley odważyli się pokazać Amerykę tak, jak wyglądała naprawdę.

ZSRR

W drugiej dekadzie osiągnięciami na polu rodzimej kinematografii pochwalić się mógł też Związek Radziecki. Dziga Wiertow kręcił zabarwione propagandą kroniki frontowe. Z zasady odrzucał w swych dziełach aktorską grę oraz fabułę. Odmienny styl cechował działalność Lwa Kuleszowa. Był on twórcą montażu kreacyjnego (płynne łączenie różnych zdjęć, sprawiające pozory całości). Zasłynął „Nadzwyczajnymi przygodami Mister Westa w kraju bolszewików”.

Wyodrębnili się tzw. nowatorzy. Do tej grupy należał Siergiej Eisenstein, twórca „Strajku" (traktującego o walkach rewolucyjnych) i „Pancernika Potiomkina”. Ten ostatni okazał się najwybitniejszym jego dziełem, użyto tam montażu synchronicznego (poszczególne wątki rozgrywają się równocześnie). Do gatunku kina intelektualnego zalicza się jego dzieła „Październik” oraz „Stare i nowe”. W tych ostatnich zastosowano montaż skojarzeniowy ( z dwóch motywów powstaje trzeci), który pozostawia pole do domysłów dla widza. Pod koniec kariery Eisenstein wyjechał do Hollywood, gdzie nie osiągnął już jednak nic znaczącego.

Wsiewołod Pudowkin w "Matce" dał początek montażowi analogii (jest to efekt tzw. metafory filmowej). Aleksandr Dowżenko w roku 1928 nagrywa „Arsenał" z podtestem politycznym, którego fabułę oparto na ludowej przypowieści. Dwa lata później powstaje jego "Ziemia".

W ZSRR ogromny wpływ na rodzimych twórców miała partyjna góra, o czym dobitnie świadczy wypowiedź Stalina, który określił filmowców „inżynierami dusz ludzkich". Pierwszy panoramiczny film radziecki to w „Poemat o morzu” Dowżenki z 1958 r.

Polska

W roku 1908 ma miejsce w Warszawie premiera "Antosia". W okresie międzywojennym obserwujemy rozkwit polskiej kinematografii (kręcono głównie melodramaty, komedie oraz dzieła historyczne). Bolesław Newolin dziewięć lat przed wybuchem drugiej wojny światowej nagrywa pierwszy polski film z użyciem dźwięku. Jest to "Moralność Pani Dulskiej". W czasie okupacji rodzime produkcje, z oczywistych względów, powstawały wyłącznie na obczyźnie. Po roku 1987, kiedy to Sejm uchwala ustawę przełamującą państwowy monopol na robienie filmów, prywatni producenci zyskują pole do niezależnej działalności.

Hollywood i Oskary

Na pomysł Hollywood (Święty Las) wpadł Harvey Wilcox. Nazwę zarejestrował 1 lutego 1887. Teren, jaki wykupił, charakteryzował się idealnymi warunkami klimatycznymi, bardzo istotnymi dla filmowych twórców. Pierwszym studiem filmowym było Nestor Studio, założone przez Ala Christie i Davida Horsleya w roku 1911. W 1960 znana na całym świecie Aleja Gwiazd rozpoczęła zwyczaj wstawiania płyt z nazwiskami największych hollywoodzkich sław.

Pod koniec lat dwudziestych ubiegłego stulecia rozpoczęto przyznawanie najlepszym realizatorom i wykonawcom złotej statuetki Oscara. Liczba kategorii, w jakich przyznawano tą prestiżową nagrodę, oscylowała od 7 do 24 (to współczesna liczba). Role drugoplanowe nagradzano od roku 1936, pięć lat później ustanowiono kategorię dokumentu, natomiast w 1947 uwzględniono również filmy obcojęzyczne. Za charakteryzację Oscary przydziela się od 1981, kategoria filmów animowanych została dodana w 2002 r. Rekordzistą co do ilości nominacji jest nieżyjący już Walter Elias Disney (64 nominacje). Zdobył on 26 złotych statuetek.